EN |  فا
Menu

نمایش اخبار

جزئیات مطلب

بررسی علل اجتماعی تداوم ناپایداری(کالبدی) در بافت‌های فرسودة شهری (مورد مطالعه: محلة خزانه بخارایی)

بررسی علل اجتماعی تداوم ناپایداری(کالبدی) در بافت‌های فرسودة شهری (مورد مطالعه: محلة خزانه بخارایی)


شناسنامه پایان‌نامه

دانشجو: رؤیا میرزاقوام

استاد راهنما: دکتر سید یعقوب موسوی

اساتید مشاور: دکتر سوسن باستانی، دکتر مجتبی رفیعیان

مقطع تحصیلی/ رشته/ گرایش: کارشناسی ارشد/ علوم اجتماعی/ پژوهشگری

دانشگاه/ دانشکده: دانشگاه الزهراء(س)/ دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد

سال تحصیلی: 89ـ1388

خلاصه پژوهش

سال‌هاست که مقولة بافت فرسوده در ایران، واقعیتی مطرح است؛ لیکن به رغم بحث‌های متنوعی که در همة سطوح تصمیم‌گیری و کارشناسی در بارة این پدیده ابراز شده، هنوز مسائل و سؤالات بی‌پاسخ فراوانی فراروی مسئولان قرار دارد. از سوی دیگر، پیشتازی ایران در حوزة آسیب‌پذیری از حوادثی چون زلزله، نوسازی را مؤثرترین راه‌کار در تحلیل پیامدهای منفی این حادثة طبیعی می‌نمایاند. این اهمیت، در سال‌های اخیر، در شهر تهران، به سبب احتمال وقوع زلزله و میزان تلفات زیاد ناشی از آن، حساسیتی مضاعف یافته است؛ اما چون فرایند نوسازی، تأثیری مستقیم بر زندگی کنونی و آتی ساکنان این بافت‌ها خواهد داشت، پیش از هرچیز، نیازمند یک نگرش اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی‌ست. امروزه بر این تأکید می‌شود که نوسازی بافت‌های فرسوده، اصولاً امری‌ست که بدون مشارکت مستقیم ساکنان این مناطق، امکان‌پذیر نیست. بررسی مشکلات بافت‌های فرسوده از منظر اجتماعی، نه‌تنها تاکنون محدود به مطالعه ویژگی‌های جمعیتی ساکنان این محلات بوده، بلکه نتوانسته است پیوندی روشن با سایر بخش‌های مطالعاتی به‌ویژه مطالعات کالبدی و برنامه‌ریزی شهری برقرار کند. به بیان دیگر، مطالعات اجتماعی در بیشتر طرح‌های انجام‌گرفته در این راستا، از توان کافی برای ارایة راه‌کارهای مؤثر بر برنامه‌ریزی بافت‌های مذکور برخوردار نبوده است. شاید بتوان علت آن را تجربة اندک ایران در برنامه‌ریزی برای نوسازی بافت‌های فرسودة شهری، و توجه کافی نکردن به استفاده از تخصص جامعه‌شناسان در این مقوله دانست.

پژوهش حاضر، تلاشی در راستای ارایة نگاهی متفاوت و کارآمد به موضوع سامان‌دهی بافت‌های فرسودة شهری از منظر اجتماعی به منظور سیاست‌گذاری‌های مناسب‌تر در خصوص مداخله در بافت‌های مذکور است. بدین ترتیب، فرضیه‌های تحقیق، آغازگر مطالعات منسجم این پژوهش شدند. این مطالعات، به روش پیمایشی، با استفاده از ابزار پرسش‌نامه و به صورت موردی در بافت فرسودة بخش جنوبی محلة خزانة بخارایی در منطقة 16 تهران اجرا شد.

بررسی ویژگی‌های عمومی جامعة مورد مطالعه نشان می‌دهد که اکثر پاسخگویان، متولد خارج از تهران و عمدتاً از شهرستان‌ها و روستاها هستند که در طی دهه‌های گذشته به تهران مهاجرت کرده و دست‌کم ده سال گذشته را در این محل سکونت داشته‌اند. با توجه به اطلاعات به‌دست‌آمده، ضعیف بودن توان پرداخت خانوارهای کم‌درآمد که از عهدة مخارج نگهداری و تعمیرات مسکن بر نمی‌آیند، یکی از علل کاهش کیفیت بنا در این بافت‌هاست. در پژوهش، رابطة معناداری میان سطح درآمد و میزان گرایش به نوسازی به دست نیامد. بررسی رابطه میان شبکة ارتباطات محله‌ای پاسخگویان با میزان گرایش آن‌ها به نوسازی نشان داد که رابطة معنادار مستقیمی بین این دو متغیر وجود دارد. این نتیجه، مؤید بیانات رویکرد محله‌گرایی در توسعة شهری‌ست.

با توجه به نتایج پیش‌گفته به نظر می‌رسد که یکی دیگر از راه‌های بسترسازی مشارکت‌های مردمی در طرح‌های نوسازی نیز می‌تواند تقویت شبکة ارتباطات در سطح محله‌های فرسوده باشد. در ادامة بررسی‌ها، رابطة میان مطلوبیت مکانی محله، مکان‌دوستی افراد و ادراک آنان از نوسازی با میزان گرایش به نوسازی نیز مورد توجه قرار گرفت. نتایج، بیانگر این بود که مطلوبیت کلی محله، از نظر پاسخگویان، در سطح متوسطی‌ست؛ اما تنها بُعد کالبدی آن که نشان‌دهندة سطح تأمین نیازهای ساکنان از سوی محله است، با میزان گرایش به نوسازی رابطة معناداری دارد. بر این اساس می‌توان گفت که یکی دیگر از روش‌های بسترسازی نوسازی در محلات، ارتقای سطح خدمات محله‌ای در راستای تشویق ساکنان به ماندگاری بیشتر و پذیرش نوسازی‌ست.

مجموع مطالب مذکور، حاکی از اهمیت شبکة روابط محله‌ای در نوسازی بافت‌های فرسوده است، و از این رو، تقویت آن، یکی از شروط بسترسازی مشارکت در طرح‌های نوسازی نیز هست. اکنون با توجه به مطالعات انجام‌گرفته، پیشنهادهایی برای افزایش مشارکت مردمی در نوسازی بافت‌های فرسوده ارایه می‌شود: استفاده از تکنیک سوسیومتری در بافت‌های فرسوده، با کمک کارشناسان خبرة اجتماعی، در راستای شناخت هر چه بهتر نوع روابط اجتماعی بین ساکنان محله و پایگاه افراد در محله با هدف رسیدن به راه‌کارهای مؤثر برای تقویت این روابط و استفادة بهینه از آن‌ها برای گسترش نوسازی در محله؛ ارتقای سطح مطلوبیت کالبدی محله(سطح خدمات)، پیش از ورود به متن اجتماع محله‌ای در راستای نوسازی؛ اطلاع‌رسانی صحیح در خصوص ضرورت‌های نوسازی، فواید آن، و نیز مشوق‌ها و تسهیلات موجود به ساکنان بافت‌های فرسوده.

ايجاد شده توسط : ahmadi_m در 1395/10/5 11:13:27
تعداد بازدید: 460

rating
انتخاب رنگ:
عرض اسکین:
پترن زمینه:
ستون های مگا منو:
گزینه جستجو: خروج