EN |  فا
Menu

نمایش اخبار

جزئیات مطلب

ارزیابی تحقق پذیری طرح‌های منظر شهری با رویکرد بافت فرسوده (مطالعۀ موردی: طرح منظر شهری محلۀ نعمت‌آباد در منطقۀ 19 شهرداری تهران)

ارزیابی تحقق پذیری طرح‌های منظر شهری با رویکرد بافت فرسوده (مطالعۀ موردی: طرح منظر شهری محلۀ نعمت‌آباد در منطقۀ 19 شهرداری تهران)


شناسنامه پایان‌نامه

دانشجو: مجید نقوی

استاد راهنما: مهندس احمد سعیدنیا

استاد مشاور: دکتر علیرضا عندلیب  

مقطع تحصیلی/ رشته/ گرایش: کارشناسی‌ارشد/ طراحی و برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای/ ـــــــــ

دانشگاه/ دانشکده: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران/ دانشکده معماری و شهرسازی

سال تحصیلی: 90 ـ 1389

خلاصه پژوهش

احیا و نوسازی بافت‌های فرسودۀ شهری، موضوعی­ست که از سطح یک برنامه‌ریزی اجرایی به سطح یک هدف هنجاری و ارزش اجتماعی ارتقا می‌یابد. نخستین قدم در تحقق نوسازی و به‌سازی بافت‌های فرسوده، حضور و مشارکت مردم، و ارتباط مستمر و مستقیم با ساکنان از مرحلۀ برنامه‌ریزی و تهیۀ طرح تا اجرای آن است. پذیرش ضرورت مشارکت عمومی مردم در امر نوسازی بافت‌های فرسوده، اجرای «برنامه‌ریزی مشارکتی» را نیز اجتناب‌ناپذیر می‌نماید. نقش مشارکت مردمی در توسعه، از عوامل بسیار مهمی‌ست که باید در هر برنامۀ توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مورد توجه قرار گیرد. پس می‌توان مردم را در به عهده گرفتن بخشی از مسئولیت‌های اجرای پروژه‌ها و فعالیت‌های عمومی بسیج کرد، از تمرکززدایی در سازمان‌های دولتی کاست و قدرت تصمیم‌گیری را به سطوح محلی منتقل کرد. این برنامه البته نیازمند صرف زمان و برنامه‌ریزی بلندمدت و تشکیل نهادهایی‌ست که روند نوسازی را تسریع و تسهیل می‌کنند.

دفاتر تسهیلگری می‌توانند گامی اساسی در راستای تحقق نوسازی مستمر و دائمی و بهبود اوضاع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی محلات فرسوده بردارند. تحقق نوسازی بافت‌های فرسوده در کنار حضور مردم، نیازمند ایفای نقش دولت، شهرداری و سایر بازیگران صحنۀ نوسازی اعم از ادارات ثبت، آب، گاز، برق، مخابرات، آموزش و پروش، به‌زیستی، بهداشت و درمان و ... است؛ زیرا هزینه‌های نوسازی و بهبود وضعیت بافت، از عهدۀ یک دستگاه اجرایی خارج است و هر یک از بازیگران نوسازی باید سهم خود را به تناسب در این رابطه ایفا کنند. در این صورت است که زمینه برای حضور یکپارچۀ مردم و انبوه‌سازان برای نوسازی بافت‌های فرسودۀ کشور و تهران فراهم خواهد شد.

با توجه به این‌که هدف این پژوهش، ارزیابی تحقق‌پذیری طرح‌های منظر شهری با رویکرد نوسازی بافت فرسوده است، محلۀ نعمت‌آباد، نمونۀ پژوهشی انتخاب و تحلیل و بررسی شد. این محله در ناحیۀ 3 شهرداری منطقة 19 تهران قرار دارد و یکی از محلات رهاشدۀ حاشیۀ شهر تهران است که در پی توسعۀ بی‌رویۀ تهران و مهاجرت جمعیت روستایی به منطقه، اراضی کشاورزی آن نابود و به سکونتگاه‌های غیررسمی نامطلوب تبدیل شده است. موقوفه بودن اراضی نعمت‌آباد، منجر به بی‌سرپرستی املاک و قطعی نبودن مالکیت آن‌ها و متروک شدن اراضی و حذف خدمات لازم شده است.

سازمان نوسازی شهر تهران که متولی نوسازی بافت‌های فرسوده است، با مأموریت نوسازی این بافت‌ها، چند دفتر محلی در نعمت‌آباد تأسیس کرده است. این دفاتر نوسازی، نقشی اساسی در توجیه مردمی طرح دارند. در طول اجرای طرح منظر شهری، با توجه به رویکرد مشاور، مراحل اولیة این کار با در جریان گذاشتن مردم و نمایندگان آن‌ها اجرا شده است.

بررسی‌های صورت‌گرفته در محلۀ نعمت‌آباد، بیانگر این است که بر خلاف بسیاری از طرح‌های نوسازی که مشکل اصلی، نارضایتی از مسکن است، در محلۀ نعمت‌آباد، شکایت اصلی مردم از مسکن نیست. مسئلۀ اصلی، حل مسائل نهفتة زندگی در محلات «محروم» است. کمبود خدمات و حسن شهرت نداشتن محله، این احساس را در مردم پدید آورده که آنان، «شهروندی درجة 2» هستند(مصاحبه‌های اجتماعی). همین امر باعث شده که در پارادایم‌های طرح منظر شهری محلۀ نعمت‌آباد، قبل از آن‌که مسئلۀ مسکن در طرح‌های نوسازی مطرح شود، مسئلۀ حسن شهرت محله و تأمین خدمات در دستور کار قرار می‌گیرد. بنابراین، در ارزیابی‌های صورت‌گرفته در جهت تحقق‌پذیری طرح منظر شهری، دو دستۀ شاخص ارزیابی شامل «شاخص‌های خروجی محور» که کمّی و قابل اندازه‌گیری‌ست و از طریق مشاهده، مصاحبه و پرسش از مردم ساکن و دست‌اندرکاران نوسازی در محله به دست می‌آید، و «شاخص‌های فرآیندی» که کیفی‌ست و قابل اندازه‌گیری نیست و از طریق مصاحبه و پرسش از متخصصان امر به دست می‌آید، تعریف شده، و جمع‌بندی امتیازات داده‌شده، با استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاری و تعیین 2 معیار و 9 زیرمعیار به انجام رسیده است.

به منظور ارزیابی تحقق‌پذیری طرح منظر شهری نعمت‌آباد، از 100 مورد مشاهده و امتیازدهی 0-10 به معیارها استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که با تمام نقاط قوت و ضعف و کاستی‌ها و پیش‌رفت‌ها، طرح منظر شهری در محلۀ نعمت‌آباد در حد مقبولی اجرا شده؛ ولی در راه رسیدن به هدف نهایی نوسازی بافت فرسوده، این آغاز راه است که با پایداری و حفظ فعالیت‌های در حال اجرا و بازنگری به‌روزشدۀ آن‌ها، مدیریت بهینه و گسترش بسته‌های تشویقی می‌توان به فعالیت‌های مردمی در این بافت فرسوده امید بیشتری داشت.         

ايجاد شده توسط : ahmadi_m در 1395/10/5 11:9:26
تعداد بازدید: 331

rating
انتخاب رنگ:
عرض اسکین:
پترن زمینه:
ستون های مگا منو:
گزینه جستجو: خروج