EN |  فا
Menu

نمایش اخبار

جزئیات مطلب

نتایج طرح‌های شهری بر جامعۀ محلی از منظر انسان شناختی (مطالعۀ موردی: سامان‌دهی تپۀ مرادآب کرج)

نتایج طرح‌های شهری بر جامعۀ محلی از منظر انسان شناختی (مطالعۀ موردی: سامان‌دهی تپۀ مرادآب کرج)


شناسنامه پایان‌نامه

دانشجو: پروین قاسمی

استاد راهنما: دکتر منیژه مقصودی

استاد مشاور: دکتر پرویز پیران

مقطع تحصیلی/ رشته/ گرایش: کارشناسی ارشد/ مردم‌شناسی/ ـــــــــــ

دانشگاه/ دانشکده: دانشگاه تهران/ دانشکده علوم اجتماعی

سال تحصیلی: 90ـ1389

خلاصه پژوهش

یکی از مهم­ترین مباحث مربوط به مسائل شهری، آثاری­ست که طرح‌های گوناگون شهری بر انسان می‌گذارند. به­ویژه در چند سال اخیر، این رویکرد سبب شده که ارزیابی آثار اجتماعی(اتا) به­ویژه در حوزۀ طرح‌های شهری اهمیت زیادی یابد. مؤسسۀ بین‌المللی ارزیابی تأثیر نیز اتا را شامل فرآیندهای تحلیل، پایش و مدیریت پیامدهای خواسته و ناخواستۀ اجتماعی ـ چه مثبت و چه منفی ـ، طرح‌های مداخله(خط‌مشی‌ها، طرح‌ها، برنامه‌ها و پروژه‌ها)، و هر گونه فرآیند تغییر توسط این مداخله‌ها می­شناساند، و هدف اصلی آن را ایجاد محیط انسانی پایدارتر و برابر معرفی می­کند. این رویکرد نشان می‌دهد که اتا عمدتاً پروژه­محور و توسعه­محور است.

در پژوهش صورت‌گرفته در این پایان‌نامه، اثر طرح‌های شهری بر جامعۀ محلی از منظر انسان‌شناختی، با مطالعۀ موردی طرح سامان‌دهی تپۀ مرادآب کرج بررسی و مطالعه شده ‌است. طرح سامان‌دهی تپۀ مرادآب کرج، در سال 1371، همان­طور که در مقدمه‌ی اساسنامه‌ی آن آمده، با «هدف محرومیت­زدایی و تأمین مسکن مناسب برای اقشار ملت و برآوردن نیازهای اقتصادیِ» مهاجرانی آغاز شده که از دهۀ 40 و 50 اقدام به تصرف زمین‌های آنجا کرده بودند. طبق این طرح، منازل 4 هزار خانوار ساکن آن خریداری و تخریب شد. مالکان این خانه­ها هم به اطراف و اکناف استان البرز، تهران و شهرستان‌ها رفتند. نگاه انسان­شناسانه به نتایج این طرح و جابه­جایی­هایی که در پی اجرای آن اتفاق افتاده، در میان کسانی که در محله مانده­اند و همچنین در سطح شهر، نتایجی سزاوار تأمل داشته است. کسانی که ملزم به فروش خانه به طرح سامان‌دهی شده­اند، بنا به اوضاع اقتصادی و اجتماعی خود، به سه واکنش خرید خانه در قسمت­های پایین­تر تپه، حرکت‌های جمعی و حرکت‌های انفرادی به خارج از محله مجبور شده‌اند. البته به علت نداشتن توان مالی برای جابه­جایی، اسکان آن‌ها مجدداً در سطح سایر بافت‌های فرسودۀ شهر صورت‌ گرفته که خود به گسترش این بافت‌ها در استان انجامیده است. در حال حاضر، به علت اجرای کند طرح به سبب مسائلی چون نبود نقدینگی کافی و پیاده شدن نگرش­های شخصی مدیران اجرایی، محله از حالت مسکونی صرف به حالت ویرانۀ مسکونی در طی سالی که از عمر اجرای آن می­گذرد، تبدیل شده است.

در این تحقیق، از روش­های کیفی و کمّی استفاده شده است. به این منظور، 50 خانوار از محدودۀ خریداری­شده از سوی طرح سامان‌دهی به صورت تصادفی انتخاب شدند، و همچنین مصاحبه­هایی انفرادی با کسانی که در محله مانده­اند نیز صورت گرفت. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که طرح نتوانسته به اهدافی که در اساسنامه به آن اشاره شده است، نایل شود. همچنین نتایج اقتصادی و اجتماعی اجرای طرح در جامعۀ محلی نشان می‌دهد که طرح بدون توجه به تأمین بسترهای خدماتی مورد نیاز و لایه­های عمیق فرهنگی که در بستر ارتباطات بین فردی و بین گروهی در محله وجود داشته، اجرا شده است. با مطالعۀ بسترهای اجتماعی و فرهنگی، و مد نظر قرار دادن این بسترها در طراحی طرح­ها، به تکنیک نحوی که آن طرح را بومی همان محله کند، می­توان از تبعات ناخواستۀ آن کاست.

 پیشنهادهایی در این تحقیق ارایه شده است که از آن جمله می­توان به موارد ذیل اشاره کرد): مطالعه در مورد سبک­های زندگی متفاوت اجتماعات محلات، ارایۀ شیوه‌های روش­شناختی در تحقیقات انسان­شناسی شهری، تقویت نظریه‌های بومی انسان­شناسی شهری، لزوم فعال کردن هر چه بیشتر انسان­شناسی کاربردی، لزوم اجرای تحقیقات مردم­شناختی در مورد بافت‌های فرسوده، طراحی واحد درسی ارزیابی آثار اجتماعی در دانشگاه، طراحی و اجرای طرح بر مبنای پژوهش­های مرحله­ای از پیش از آغاز طرح تا پس از پایان آن، تسریع در آغاز عملیات به‌سازی در سایر محلات هم­راستا با بهبود بخشیدن وضعیت اسلام­آباد، ایجاد و توافق نظر در انواع نهادهای متولی رسیدگی به بافت‌های نیازمند به‌سازی. 

ايجاد شده توسط : ahmadi_m در 1395/10/5 11:7:38
تعداد بازدید: 358

rating
انتخاب رنگ:
عرض اسکین:
پترن زمینه:
ستون های مگا منو:
گزینه جستجو: خروج