05/20/2019 - دوشنبه 30 ارديبهشت 1398

تاریخچه سازمان نوسازی شهر تهران

سال 1346 ایده ایجاد سازمان نوسازی شهر تهران با هدف نوسازی پایتخت، شکل گرفت و برای شروع، بازسازی و نوسازی 4 محله تهران از جمله عودلاجان در دستور کار طراحی و اجرا قرار گرفت. اما ارکان سازمان و آیین نامه‌های فعالیت آن در سال 1347 و در پی الحاق ماده 111 به قانون شهرداری‌ها ایجاد شد. ماده‌ای که به موجب آن، شهرداری‌ها می‌توانند به منظور نوسازی شهرها، ازطریق تاسیس مؤسساتی با سرمایه خود، خانه‌ها و مستغلات و اراضی و محلات قدیمی و کهنه شهر را خریداری و در صورت اقتضاء برای تجدید ساختمان، طبق طرح‌های مصوب شهرداری، اقدام نمایند.

بوستان ملت (پارک شاهنشاهی)، بوستان بعثت (پارک فرح آباد)، از اولین پروژه‌های جدی و بزرگ سازمان نوسازی در دوره اولیه آغاز به کار است. احداث جاده آرامگاه، بخشی از آرامگاه رضا پهلوی، میدان آزادی (شهیاد) و کوی مسکونی 220 واحدی ارتشبد فرسیو به منظور جابجایی گودنشینان محله کاشانک نیز جزء اقدامات سازمان نوسازی در سالهای پیش از انقلاب اسلامی بود. این سازمان در سالهای ابتدایی بعد از انقلاب اسلامی، ساخت میادین میوه و تره بار، ایستگاه های آتش نشانی، ساختمان شهرداری پنج منطقه و ترمینال‌های موقت شرق و غرب شهر را بر عهده گرفت و با آغاز جنگ تحمیلی، بخشی از ابزار و ماشین‌آلات آن در خدمت دفاع از کشور قرار داده شد. همزمان، 90 پناهگاه برای پناه مردم در بمباران‌ها و موشکباران‌های جنگ در تهران احداث شد. زیرگذر میدان تجریش که اکنون به صورت یک بازارچه مورد استفاده قرارمی‌گیرد، یادگار این دوران است. پس از اتمام جنگ تحمیلی، در دولت سازندگی اولین و بزرگترین پروژه سازمان نوسازی، احداث اتوبان نواب و نوسازی فضاهای مسکونی اطراف آن بود. پروژه‌ای که با وجود تمام انتقادات در زمان احداث، تا سال‌ها یکی از بزرگترین و منحصر به فردترین پروژه‌های اجرایی کشور به حساب می‌آمد.

در دهه 80 با وقوع زلزله بم موضوع کاهش خطرپذیری بافت‌های فرسوده به دغدغه اصلی کشور تبدیل شد. از اولین شهرهایی که محدوده بافت‌های فرسوده در آن مشخص شد، تهران بود. وظیفه نوسازی این بافت‌ها در تهران، به سازمان نوسازی شهر تهران واگذار گردید. نخستین طرح‌های ویژه محلات در قالب طراحی‌ شهری و با عنوان "طرح‌های منظر شهری" تهیه و اقدامات اجرایی مربوط به آن در محلات اتابک و مینابی (شهید خوب بخت) آغاز شد. تجربه مداخله در این محله هرچند نباید‌های مداخله را بیش از بایدهای آن روشن می‌ساخت، از سازمان، مجموعه‌ای پدید آورد‌ که نقشی مؤثر در سیاست‌گذاری‌های ملی در این حوزه دارد.

پرهیز از تصدی‌گری و روی آوردن به تولی‌گری و تسهیل‌گری تنها راه نوسازی بافت‌های فرسوده با توجه به وسعت آن‌ها و توان فنی و اجرایی دولت و شهرداری بود. راهی جز جذب سرمایه بخش خصوصی و مشارکت مالکین در این محدوده‌ها وجود نداشت. شاید به همین دلیل بودکه سازمان در اواخر دهه 80 اقدام به راه اندازی دفاتر تسهیلگری و پیش‌بینی مشوق‌های ویژه نمود. با این روش سالانه حدود بیست هزار میلیارد ریال سرمایه به درون بافت‌های فرسوده هدایت و قریب 42 درصد این بافت‌ها نوسازی شد.

اما اکنون در آغاز ششمین دهه از فعالیت‌ها، سازمان نوسازی شهر تهران، با رویکردی کل‌نگر، توسعه محله‌ای را در پهنه‌های سکونتی و بازآفرینی شهری را در عرصه‌های ناکارآمد، مدنظر قرار داده و در سطح مدیریتی، با اقدامات پشتیبان، هماهنگی‌های میان‌بخشی و مَشیِ مشارکتی و همکارانه با عموم دخیلان، ارتقای کیفیت زندگی ساکنان را، از طریق بهسازی، نوسازی و مقاوم‌سازی مسکن، تأمین خدمات، افزایش کیفیت عرصه‌های عمومی و بهبود وضعیت اجتماعی و اقتصادی ساکنان محلات هدف، برنامه‌‌‌ریزی و اجرای آن‌ها را پی‌گیری می‌نماید.